september 2013

dinsdag 4 december 2012

Effect schaalvergroting minder van belang

Aantal kinderen in basisschoolleeftijd blijft stabiel 
Ondanks de vergrijzing van Nederland en tegen de verwachting in is het aandeel van kinderen in de basisschoolleeftijd t.o.v. de totale bevolking sinds 2002 nauwelijks gedaald (met 0,47% ofwel 25.000 kinderen).
Tabel 2. Aantal kinderen op de basisschool (afgezet tegen totale populatie) Bron: CBS 
Klik op tabel om te vergroten


De daling is overigens de laatste vijf jaar bijna drie keer zo sterk als de eerste vijf jaar. Tussen 2002 en 2007 daalde het aantal kinderen in de basisschoolleeftijd met 0,15% terwijl dat tussen 2007 en 2012 0,42% is. Vooral de laatste drie jaar is er een sterkere afname met 0,11 procentpunt per jaar in tegenstelling een gemiddelde afname van 0,034 procentpunt de jaren daarvoor.

Nauwelijks schaalvergroting scholen 

School altijd om de hoek
Schaalvergroting in het schoolverkeer leidt tot grotere afstanden, waardoor de auto een belangrijker aandeel inneemt, zo denken we. Maar de in het begin van de jaren '90 ingezette schaalvergroting en ruimtelijke concentratie in het basisonderwijs, is in werkelijkhied nauwelijks doorgevoerd. Maar liefst 97% van de bevolking woont op minder dan 2 kilometer van de dichtstbijzijnde basisschool. Zelfs in niet-stedelijke gebieden woont slechts 4% van de bevolking op 3 of meer kilometer van een basisschool.

Tussen 2000 en 2011 is, ook in tegenstelling tot het idee dat leeft, het aantal scholen relatief weinig afgenomen: met 66 scholen van de 7.000 basisscholen komt dat uit op nog geen 1%. Ook het overzicht hieronder laat zien dat in 10 jaar het voedingsgebied van een gemiddelde school licht is toegenomen. Schaalvergroting kan dus nauwelijks reden voor ouders zijn om hun kroost meer per auto naar school te brengen. Voor krimpgebieden ligt dit mogelijk anders. Op basis van deze gegevens is het niet mogelijk om hier uitspraken over te doen.

Schaalvergroting basisscholen 

                                                                               Aantal                            km2 per school
Aantal scholen in schooljaar 2000/2001                   7059                              5,88
Aantal scholen in schooljaar 2010/2011                   6993                              5,94
Daling scholen in van 2000/2001 tot 2010/2011      66 (afname 0,09%)         groei van
                                                                                                                     0,06 km2

Bron: CBS

Scholen met bijzondere signatuur trekken wel, maar beperkt 
Veel kinderen zitten toch op de basisschool dicht in de buurt of op relatief korte afstand: alleen ouders met specifieke voorkeuren voor onderwijssystemen of een specifieke geloofsovertuiging kiezen voor scholen met een bijzondere signatuur en leggen daarvoor extra woonschoolkilometers af. Meer over de modal split van scholen met een verschillende signatuur vind u hier. Veel schoolbesturen van scholen met een bijzondere geloofssignatuur zeggen te maken te hebben met een groot invloedsgebied van de school. Ze voeren daarmee een pleidooi voor extra parkeerplaatsen. Desondanks woont toch het merendeel van de kinderen  vlakbij de school. Ook in de geloofsovertuiging kan niet de reden schuilen voor een forse groei van het haal- en brengverkeer per auto.

Ook plattelandsschool is om de hoek

Stad versus platteland: kleine verschillen
Interessant is de vergelijking tussen stad en platteland. Vooronderstelling is toch, dat op het platteland sprake is van een grotere autoafhankelijkheid, omdat de basisscholen verder liggen dan in de stedelijke situatie. Dat blijkt veel minder het geval dan gedacht of verwacht. Uit onderstaande tabel blijkt opnieuw, dat (zoals verwacht) kinderen in de stad de school om de hoek hebben: 97% van de kinderen woont op minder dan 1 kilometer van de school. Opvallend is echter, dat ook op het platteland de school voor 88,4 % van de kinderen op maximaal 2 kilometer ligt.

Afstand tot basisschool
Zeer sterk stedelijk
Sterk stedelijk
Matig stedelijk
Weinig stedelijk
Niet stedelijk
Totaal
0-1 kilometer
99,1
96,8
92,6
86,7
71,8
89,7
1-2 kilometer
0,9
3,0
6,6
10,0
16,6
7,3
2-3 kilometer
0,0
0,1
0,6
2,4
7,8
2,1
3-4 kilometer
0,0
0,0
0,2
0,7
2,7
0,7
4-5 kilometer
0,0
0,0
0,0
0,1
0,8
0,2
> 5 kilometer
0,0
0,0
0,0
0,1
0,3
0,1

Tabel 3. Bereikbaarheid van basisscholen: aandeel (%) van de bevolking per afstandsklasse, naar stedelijkheid van postcodegebied, 2002. Bron: CFI, CBS; bewerking RPB

Verdere nuancering
Bij de jonge scholieren (basisschoolleerlingen) zijn de afstanden overwegend kort: 15% woont op minder dan 500 m van school, 46% tussen de 500 en 1500 meter. Slechts 3% moet verder reizen dan 5 km.

Als we kijken naar hoe ver kinderen van school wonen en hoe ze naar school komen dan zien we dat kinderen tot ongeveer 1000 meter naar school lopen. Als ze verder weg wonen gaan ze of met de fiets of met de auto. De maximale afstand die kinderen fietsen ligt rond de 5 km.
Bron: Hoe gaan kinderen naar school? CVS, 2008

Afbeelding 5. Nuance in afstanden naar basisschool     Klik op afbeelding om te vergroten

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen